Polska innowacyjność na tle UE

Pozycja innowacyjna gospodarki jest kluczowym wyznacznikiem jej perspektyw. Dlatego priorytetowym celem Unii Europejskiej jest poprawa konkurencyjności międzynarodowej, która ma być osiągnięta przede wszystkim przez zmniejszanie luki technologicznej dzielącej UE od Stanów Zjednoczonych i Japonii.

W związku z tym zwiększenie innowacyjności gospodarek krajów członkowskich zostało uznane za najważniejsze zadanie strategii Europa 2020 przyjętej przez Komisję Europejską w marcu 2010 roku. Nowe kraje członkowskie UE, w tym także Polska, reprezentują zdecydowanie niższy poziom innowacyjności i mają najwięcej do nadrobienia.

Ocena poziomu innowacyjności krajów i ich pozycji w rankingach innowacyjności jest dokonywana przez kilka niezależnych instytucji. Na przykład, według EIS 2016 Polska należy do grupy „umiarkowanych innowatorów” z syntetycznym wskaźnikiem innowacyjności na poziomie 0,29 kształtującym się poniżej średniej UE (0,52).

Pozycja Polski pod tym względem nie zmienia się znacząco na przestrzeni ostatnich kilku lat i jest umiejscowiona w trzeciej dziesiątce. Jednakże, wśród szczegółowych wskaźników w ostatnim okresie poprawie uległy obszary związane z wydatkami na B+R (+15%) oraz dochodami z licencji i patentów pochodzących z zagranicy (+15%). Natomiast największe spadki w rankingach w 2015 roku wobec 2014 roku odnotowano w obszarze wyników innowacyjnych MŚP współpracujących z innymi partnerami (-12%), poziomu innowacji marketingowych oraz organizacyjnych (-9,7%), poziomu innowacji wprowadzanych samodzielnie przez MŚP (-7%) oraz poziomu innowacji produktowych i procesowych (-6%).

W 2015 roku wskaźnik świadczący o wprowadzaniu przez polskie MŚP innowacji produktowych lub procesowych wyniósł 0,00947 (wobec średniej dla UE na poziomie 0,43) i był jednym z najniższych wśród wszystkich krajów należących do UE (niższy wskaźnik odnotowano jedynie dla Rumunii, Ukrainy i Węgier). W przypadku wskaźnika opisującego innowacje marketingowe i organizacyjne Polska zajęła przedostatnie miejsce wśród wszystkich krajów UE .

Według GII obejmującego 128 krajów (92,8% ludności na świecie i 97,9% światowego PKB), Polska zajęła w 2015 roku 39. pozycję w rankingu innowacyjności (otrzymując 44,2 punktu na 100 możliwych) i awansowała o siedem pozycji wobec roku poprzedniego. W ramach trzech sub-indeksów Polska zajęła: 46. miejsce pod względem rezultatów innowacyjności, 39. miejsce w obszarze działań proinnowacyjnych i 66 pozycję w rankingu efektywności innowacji. Do mocnych stron Polski zaliczono stabilność i bezpieczeństwo polityczne (26. miejsce), wynik uczniów w teście PISA (9.), łatwość uzyskiwania kredytów (18.), handel i konkurencyjność (15.), wielkość rynku krajowego (22.), płatności za własność intelektualną (22.), indeks H cytowalności dokumentów naukowych (24.) . Obszary o największym poziomie zmian wpływające na awans Polski na 39. pozycję to m.in. zawarte umowy na rynku venture capital (awans o 16 miejsc), kreatywność sektora ICT (awans o 14 miejsc), łatwość zakładania firm (awans o 5 miejsc), pracownicy z zaawansowaną technologicznie wiedzą (awans o 4 miejsca), wydatki krajowe brutto na B+R w PKB (awans o 3 miejsca), poziom edukacji (awans o 2 miejsca), liczba artykułów naukowych (awans o 2 miejsca).

Innowacyjność mikroprzedsiębiorstw i MŚP na tle całej polskiej gospodarki

Duże polskie przedsiębiorstwa wprowadzają znacznie więcej innowacji niż MŚP. Najczęściej są to innowacje procesowe (45,3% dużych przedsiębiorstw wprowadziło taki rodzaj innowacji), drugą grupą są innowacje organizacyjne (38,4%), następnymi – innowacje produktowe (38,1%) oraz marketingowe (29,9%).

Luka pomiędzy Polską a krajami, w których zlokalizowane są najbardziej innowacyjne MŚP sięga w przypadku każdego rodzaju innowacji (produktowych, procesowych, organizacyjnych i marketingowych) ponad 300%. Jedynie 8,1% polskich MŚP wprowadza innowacje produktowe, 9,2% innowacje organizacyjne, 9,5% innowacje procesowe, a 9,7% innowacje marketingowe.

Jednakże MŚP stanowią ponad 99% podmiotów gospodarczych zarejestrowanych w Polsce. Z tego względu warto analizować zróżnicowanie struktury tej grupy przedsiębiorstw pod względem cech sprzyjających wzrostowi działań innowacyjnych.

Po pierwsze warto podkreślić, że wprowadzaniu innowacji powinna towarzyszyć otwartość na zamiany i gotowość do podejmowania ryzyka biznesowego. Te cechy są przejawem przedsiębiorczości, czyli umiejętności dostrzegania szans w otoczeniu gospodarczym i podejmowaniu prób ich wykorzystania.

Według badania GEM poziom aktywności przedsiębiorczej jest wyższy w firmach, które funkcjonują na rynku nie dłużej niż 3,5 roku wobec firm dojrzałych. Jednocześnie, zarówno w Polsce, jak i w krajach zorientowanych na innowacje, dojrzałe firmy rzadziej niż młode stosują najnowsze technologie. 8% przedsiębiorstw, które funkcjonują na rynku polskim krócej niż 3,5 roku deklaruje stosowanie technologii, które są dostępne na rynku krócej niż rok (średnia dla krajów innowacyjnych Europy w tej grupie podmiotów wynosi 12%).

W przypadku dojrzałych firm w Polsce najnowsze technologie stosuje 2% przedsiębiorstw, w Europie ten odsetek wynosi 4%. W większości przypadków wskazane młode firmy należą do sektora MŚP.

Szczególną grupą przedsiębiorców są właściciele startupów działających na rynku krócej niż 3,5 roku i wykorzystujący nowe technologie (nie starsze niż 5 lat). Grupa ta, upatrując przede wszystkim szans rynkowych w prowadzonej działalności, znacznie częściej wprowadza na rynek innowacyjne towary i usługi. Dwukrotnie częściej niż inni przedsiębiorcy działa ona w branżach usług B2B (co zbliża Polskę do krajów zorientowanych na innowacje) i trzykrotnie częściej niż inni przedsiębiorcy działa w branży ICT. Grupa właścicieli startupów charakteryzuje się też niższym poziomem obaw przed niepowodzeniem, ma umiarkowane aspiracje wobec dynamiki wzrostu i częściej korzysta ze środków własnych niż ze środków publicznych wspierających prowadzenie działalności gospodarczej. Młode firmy prowadzone przez młodych przedsiębiorców (do 30. r.ż.) są bardziej innowacyjne, mają relatywnie duże aspiracje do osiągania wzrostu oraz częściej eksportują w porównaniu z przedsiębiorstwami zakładanymi przez osoby starsze.

Tym samym dyfuzja innowacji w Polsce będzie zachodziła głównie dzięki młodym firmom. Szczególną rolę w tym zakresie odgrywa finansowanie działalności. 50% młodych przedsiębiorców wykorzystało w tym celu własne środki. W przypadku środków zewnętrznych korzystano z pomocy inwestorów nieformalnych i środków publicznych. Jednocześnie wysoki odsetek wykorzystywania środków własnych (lub pozyskanych od inwestorów nieformalnych) łączy się z awersją do ryzyka, co w efekcie przekładać się może do ograniczania działań innowacyjnych i wymaga głębszej analizy.

Podczas gdy polska gospodarka jest w główniej mierze zorientowana na efektywność, to analizowana grupa przedsiębiorstw należących do mikro i MŚP wyróżnia się pod względem działań proinnowacyjnych. Stymuluje to dalszy rozwój całej gospodarki w kierunku grupy zorientowanej na innowacje. Niewątpliwie istotną rolę wspierającą dalszy rozwój tej grupy stanowić będę adekwatne zachęty – głównie wsparcie finansowe ze środków publicznych.

 

źródła:

Raport SMART INDUSTRY POLSKA 2017 Adaptacja innowacji w działalności mikro oraz małych i średnich przedsiębiorstw http://online.fliphtml5.com/mvid/ugys/

Innowacyjność polskiej gospodarki na tle krajów Unii Europejskiej http://www.wneiz.pl/nauka_wneiz/frfu/57-2013/FRFU-57-605.pdf

Pixabay

 

 

 


Udostępnij

comments powered by Disqus